نظامنامه راهبردی دانشنامه زن مسلمان
پژوهشگاه مطالعات اسلامی جامعهالزهرا(س)
تاریخ تصویب: ۱۱/۸/۱۴۰۴
مقدمه
«دانشنامه زن مسلمان» یکی از طرحهای کلان پژوهشگاه مطالعات اسلامی جامعهالزهرا(س) است که با هدف تولید مرجع جامع، علمی و نظاممند در حوزه زن و زنان مسلمان پایهگذاری شده است. این دانشنامه از نظر ساختاری، زیر نظر ریاست پژوهشگاه تعریف شده و احکام آن توسط مدیر محترم جامعهالزهرا(س) صادر میشود.
این طرح با بهرهگیری از ظرفیت علمی حوزههای علمیه، بهویژه جامعهالزهرا(س)، دانشگاهها و مراکز علمی کشور، در پی ارائه تصویری مستند، دقیق و علمی از زن مسلمان در عرصههای معرفتی، فرهنگی و اجتماعی است.
نظامنامه حاضر، بهعنوان سند راهبردی دانشنامه، چارچوب ساختاری، سیاستها، ضوابط علمی و اجرایی، و اصول حاکم بر تولید دانشنامه را تبیین میکند. شیوهنامهها و سندهای پشتیبان شامل:
شاخصگذاری مداخل،
رویههای تدوین مقاله،
شیوهنامه مدخلگزینی،
اصول ارزیابی و داوری،
ضوابط مصدریابی،
بهعنوان پیوستهای تخصصی این نظامنامه تعریف میشوند.
بخش اول: کلیات
ماده ۱. تعریف و ماهیت
دانشنامه زن مسلمان، اثری جامع، مرجع و تخصصی در حوزه زن مسلمان و جایگاه او در آموزههای اسلامی است. این دانشنامه با رویکرد میانرشتهای و بر اساس منابع اصیل اسلامی و یافتههای علمی معتبر تدوین شده و به زبان فارسی نگارش مییابد.
ترجمه انگلیسی، عربی و اردو بهتشخیص شورای عالی دانشنامه و بر اساس نیازهای علمی منتشر خواهد شد.
ماده ۲. ضرورت و اهداف
با توجه به نبود یک مرجع جامع و مستند اسلامی در حوزه زن مسلمان و افزایش چالشهای نظری و اجتماعی در این زمینه، تدوین چنین دانشنامهای یک ضرورت علمی، فرهنگی و اجتماعی است.
اهداف دانشنامه
۱. تبیین و ترویج مبانی و آموزههای اسلامی درباره زن؛
۲. دفاع علمی و مستند از جایگاه زن در نظام معرفتی اسلام؛
۳. تقویت بنیانهای نظری مطالعات زن و خانواده در حوزه اسلامی؛
۴. تولید مرجع علمی برای مراکز پژوهشی، آموزشی و حوزوی؛
۵. پاسخگویی علمی به شبهات و مسائل نوپدید درباره زن مسلمان.
ماده ۳. سیاستهای کلان
۱. پایبندی کامل به مبانی و ارزشهای اصیل اسلامی؛
۲. رعایت اصول علمی، امانتداری و بیطرفی در تدوین مدخلها؛
۳. استفاده از ساختار استاندارد دانشنامهنگاری؛
۴. بهرهگیری از فناوریهای نوین در تولید و انتشار محتوا؛
۵. استفاده حداکثری از ظرفیت علمی جامعهالزهرا(س) و مراکز حوزوی؛
۶. تعامل سازنده با مراکز علمی و فرهنگی داخل و خارج از کشور.
بخش دوم: ساختار و ارکان اجرایی
ماده ۴. ارکان اصلی دانشنامه
۱. شورای عالی دانشنامه؛
۲. شورای گروههای علمی؛
۳. مدیر دانشنامه؛
۴. واحدهای اجرایی.
ماده ۵. شورای عالی دانشنامه
شورای عالی، بالاترین نهاد سیاستگذاری دانشنامه است. اعضای شورا با حکم مدیر جامعهالزهرا منصوب میشوند و وظایف زیر را بر عهده دارند:
تصویب نظامنامهها، آییننامهها و سندهای پشتیبان؛
تعیین خطمشیها و سیاستهای کلان علمی و اجرایی؛
نظارت بر حسن اجرای مصوبات؛
تصویب ساختار کلی و ترکیب شوراهای علمی؛
تصویب نهایی مقالات پس از تأیید گروههای علمی؛
تصویب ترجمه و انتشار نسخههای بینالمللی؛
تأیید گزارشهای سالانه علمی و اجرایی؛
حذف یا اضافهکردن مداخل بر اساس معیارهای علمی.
ماده ۶. شورای گروههای علمی
دانشنامه از سه گروه علمی تشکیل میشود:
گروه تاریخ: تاریخ اسلام
گروه علوم انسانی: جامعهشناسی، روانشناسی، اقتصاد، علوم سیاسی، مطالعات زنان، هنر
گروه علوم اسلامی: فقه، حقوق، تفسیر و علوم قرآن، کلام، علوم تربیتی
وظایف شوراهای علمی
۱. تصویب چارچوب علمی و روشنامه تدوین مدخلها؛
۲. نظارت بر کیفیت علمی محتوای مقالات؛
۳. ارزیابی ساختاری مقالات؛
۴. پیشنهاد اصلاحات علمی؛
۵. داوری نهایی اختلافات بین نویسندگان و ویراستاران؛
۶. تصویب مقالات و ارجاع به شورای عالی؛
۷. اجرای مصوبات شورای عالی دانشنامه.
تبصره ۱
هر گروه علمی حداکثر پنج عضو متخصص دارد که با پیشنهاد مدیر گروه و تصویب شورای عالی منصوب میشوند.
تبصره ۲
اولویت با نیروهای علمی جامعهالزهرا(س) است؛ در صورت نیاز از متخصصان خارج از مجموعه استفاده خواهد شد.
ماده ۷. مدیر دانشنامه
مدیر دانشنامه (رئیس شورای عالی) با حکم مدیر جامعهالزهرا منصوب میشود و مسئول هماهنگی علمی و اجرایی است. وظایف وی:
۱. برنامهریزی سالانه علمی و اجرایی؛
۲. نظارت بر عملکرد دبیرخانه و واحدهای اجرایی؛
۳. ارائه گزارشهای دورهای به شورای عالی؛
۴. پیشنهاد مدیران گروهها و اعضای شوراهای علمی.
ماده ۸. دبیرخانه و واحدهای اجرایی
دبیرخانه زیر نظر رئیس شورای عالی فعالیت میکند و مسئول پیگیری امور علمی، اجرایی و پشتیبانی است. واحدهای زیرمجموعه:
۱. واحد ویراستاری و مستندسازی؛
۲. واحد فناوری و نشر الکترونیک؛
۳. واحد پشتیبانی اداری و مالی.
بخش سوم: ضوابط علمی
ماده ۹. اصول تدوین مدخلها
۱. اتقان علمی، مستند بودن و جامعیت؛
۲. استفاده از منابع اصیل اسلامی و مطالعات معتبر روز؛
۳. رعایت وحدت رویه در ساختار، ارجاع و نگارش؛
۴. پرهیز از تکرار، داوری شخصی و مطالب غیرمستند؛
۵. رعایت اصول ویرایشی مصوب شورای علمی.
ماده ۱۰. ارزیابی و تصویب مدخلها
تمام مدخلها پس از تألیف، سه مرحله را طی میکنند:
۱. داوری علمی
۲. ویرایش فنی
۳. تصویب نهایی در شورای علمی
هرگونه تغییر در نسخه نهایی تنها با تأیید شورای عالی دانشنامه امکانپذیر است.
ماده ۱۱. حقوق مادی و معنوی
تمام حقوق مادی و معنوی آثار متعلق به پژوهشگاه مطالعات اسلامی جامعهالزهرا(س) است. نحوه بهرهبرداری بر اساس مقررات پژوهشگاه تعیین میشود.
ماده ۱۲. الزامات اجرایی
تمام واحدها و همکاران علمی موظف به رعایت مفاد این نظامنامه هستند.
تفسیر نهایی این نظامنامه بر عهده شورای عالی دانشنامه است.
این نظامنامه در سه بخش، دوازده ماده و دو تبصره تنظیم شده و از تاریخ تصویب لازمالاجراست.