Müslüman Kadın Ansiklopedisi Makalelerinin Bilimsel Karşılaştırılması ve Kaynaklarının İncelenmesi Yönergesi

Tanrı’nın Adıyla

Bilimsel makalelerde hiçbir içeriğin belgesiz zikredilmediği ve tüm içeriklerin belgelenmiş olması gerektiği göz önünde bulundurulduğunda, bu amaca ulaşmak için makalelerin denetimi ve bilimsel karşılaştırması yapılır. Müslüman Kadın Ansiklopedisi süreç şemasına göre bu aşama ???????? sonrasında gerçekleşir.

• Bilimsel Karşılaştırma Bölümü

Bilimsel karşılaştırma, ansiklopedi makalelerinin sağlamlığı, düzeltilmesi ve kaynaklandırılması amacıyla sayfa düzenlemesinden önce ve sonra yapılır. Bu bölümün görev tanımı aşağıdaki gibidir:

1. Ayetlerin kaynaklarının çıkarılması; metnin ve çevirinin yazıya uygunluğunun karşılaştırılması ve ayetlerin mevcut referanslarının kontrolü.
2. Rivayetlerin kaynaklarının çıkarılması, metinlerinin kaynak metniyle karşılaştırılması ve mevcut referansların kontrolü.
3. Rivayetlerin asıl kitaplardan nakledilmesine gayret edilmesi.
4. Alıntıların karşılaştırılması ve referanslarının kontrolü.
5. Nakledilen içeriklerin, ilgili makalenin yazarı veya bölüm sorumlusuyla istişare edilerek belgelenmesi.
6. Çalışma sırasında karşılaşılan içerik, yazım, redaksiyon ve yapısal sorunların kaydedilmesi.
7. Başlıkların içeriklerle uyumunun kontrolü.
8. Kaynak referanslarının tamamlanması ve düzeltilmesi; rivayet içeriği rivayet mecmualarından, fıkhi içerik fıkıh kitaplarından vb.
9. Referansların kaynak kılavuzuna göre standartlaştırılması.
10. Dipnotlardaki kaynaklarda tarihî sıranın gözetilmesi.
11. Rivayetlerin Şii ve Ehl-i Sünnet kaynaklarından nakledilmesinin kontrolü.
12. Kısaltma işaretlerinin, örneğin [okunamayan kısım], ve muzmer ifadelerin, nakledilende değişiklik ve tasarrufun kontrolü.
13. Çevirilerin ve çeviri türlerinin kontrolü.
14. Sözlük kaynaklarının referanslarından sonra kelimelerin kökeninin zikredilmesi.
15. Kitap ve kaynak adlarının kaynak kılavuzuna göre kontrolü.
16. Metin teklerinin numarasının kontrolü.
17. Makale içi atıfların ve diğer maddelerden yapılan atıfların kontrolü.
18. Belirtilen hususların sayfa düzenlemesinden sonra kontrolü.
19. Makaleye ilişkin düzeltme ve tamamlama önerilerinin ilgili bölüm sorumlusuna sunulması.
20. Dipnotların cilt, cilt ve sayfa açısından eksikliklerinin tamamlanması.
21. Ahit kitaplarındaki kitap, bap ve ayete atıf; örneğin: Kitab-ı Mukaddes, Çıkış 20:2.
22. Tefsirlerde cüzün cüzle veya cüzün bir ciltte basıldığı durumlarda kitap, cilt («مج») ve cüz («ج») şeklinde atıf.
23. Mümkün olduğunca kaynağın farklı baskıları tek bir baskıyla uyumlu hale getirilir.

• Bilimsel Karşılaştırma Talimatnamesi

A) Makale İçeriklerinin Kaynaklarla Bilimsel Karşılaştırılması ve Uyumlaştırılması

1. Makale içeriklerinin dipnotlarda zikredilen kaynaklarla karşılaştırılması; özet niteliğinde olması, içeriğin kaynaktan kullanılmamış olması veya atıfta hata bulunması durumunda, yazar veya grup sorumlusuyla istişare edilerek içerik ya da atıf yapılan kaynak düzeltilir.
2. Makalede kendileri için kaynak zikredilmeyen içerikler, eğer ayetin açık bir yorumu, bir rapor veya yazarın görüş ve yorumu değilse, yazar veya grup sorumlusuyla istişare edilerek kaynakları tamamlanır.
3. Makalenin tamamlanması veya düzeltilmesi için faydalı olan görüş ve öneriler, uygun görülmesi halinde uygulanmak üzere yazara, grup sorumlusuna veya makale derleme sorumlusuna sunulur.
4. Mümkün olduğunca Biharü’l-Envar’ın Kâfi’den naklen veya el-Burhan’ın Kummi’den naklen gibi atıflardan kaçınılmalı ve asıl kaynağa atıf yapılmalıdır.

B) Dipnotların İncelenmesi ve Karşılaştırılması

1. Makalelerin kaynaklarının eksiksiz olması açısından incelenmesi; bu nedenle kaynakları makalenin sonunda belirtilmeyen makaleler, dosyalar ve yazarlar aracılığıyla tahric edilir.
2. Dipnotlardaki kaynak adlarının standartlaştırılması.
3. Kısaltma işaretlerinin kaynaklarla incelenmesi ve karşılaştırılması; (مج = cilt), (ج = cilt), (ص = sayfa).
4. Dipnotların cilt, cilt ve sayfa açısından eksiklikleri tamamlanır.
5. Kaynakların farklı baskıları tek bir baskıyla uyumlu hale getirilir.
6. Kitab-ı Mukaddes ve Ahit kitaplarına atıfta, kitap, bap ve ayete atıf yapılır; örneğin: Kitab-ı Mukaddes, Çıkış 30:10. “Bap”ın üzerindeki el yazısı not: “Sifr (kitap)”.
   7. Kaynakların başındaki “ال” takısı kaldırılmaz; örneğin: el-Kâfî, el-Hisâl.
   8. Uzun adlı kaynaklar, makalelerin dipnotlarında kısaltılmış olarak, kaynakça listesinde ise kitabın tam adı yazılır.
   9. Dipnotta “ر.ک.” yani “bakınız” işareti bulunuyorsa, yazar ile istişare edilerek kaynağın tam adı cilt ve sayfa numarasıyla birlikte zikredilir.
   10. Adları ortak olan kaynaklarda, kitap adıyla birlikte yazar adı da zikredilir; örneğin: el-Emâlî, Şeyh Tûsî; el-Emâlî, Şeyh Müfîd vb.
   11. Dipnotlarda kaynakların tarihî sırasının gözetilmesi.
   12. İki veya üç cüzü tek bir ciltte basılan ve numaralandırması ciltlere göre yapılan kaynaklarda, örneğin Câmiu’l-Beyân ve Rûhu’l-Meânî’de, önce cilt numarası, sonra cüz numarası ve ardından sayfa numarası zikredilir; örneğin: Câmiu’l-Beyân, c.5, cüz 7, s.200.
   13. Cilt numaralandırması cüzlerine göre olan tefsirlerde, dipnotta cüz numarası zikredilir; örneğin Kurtubî Tefsiri ve Mecmeu’l-Beyân.

   C) Kaynaklar ve Bibliyografya

   1. Kaynakça listesi, makalelerin derlenmesine ilişkin Şüyûh-nâme’ye uygun olarak düzenlenmelidir.
   2. Kaynaklar ve bibliyografyada, makalenin derlenmesinde kendilerinden içerik alınan kaynakların adları zikredilir.
   3. Makalelerin bibliyografyası ve kaynakça listesinin sırası alfabetik olup yazar adına göredir.
   4. Kaynaklar ve bibliyografyada, Arap kitaplarının ve yazarlarının adları Arapça biçimiyle yazılır.
   5. Tüm kaynaklar eksiksiz bibliyografik bilgilerle ayrı fişlere yazılır ki ansiklopedinin bibliyografyasında yer alsın: yazar adı, kitap adı, tahkik eden adı, çeviren, tashih eden, yayın yeri, yayınevi adı ve yayın tarihi.
   6. Yayın yeri, yayınevi adı veya yayın tarihi bulunmayan kaynaklar, bibliyografyada kısaca [yys] (yeri yok), [yn] (yayınevi yok) ve [t.y.] (tarihi yok) şeklinde belirtilir.

   D) Kur’an Ayetl‎‎eri

   1. Makalede zikredilen Kur’an ayetleri; kelimelerin doğruluğu, —orta düzeyde— i’rabı, sûre adı, sûre ve ayet numarası açısından Osman Taha hattına göre karşılaştırılır.
   2. Makalelerde yalnızca sûre adı ve ayet numarası zikredilen Kur’an ayetleri, atfın doğruluğu ve konuyla ilgisi açısından incelenip karşılaştırılır.
   3. Ayetlerin i’rablanması, orta düzeyde.
   4. Sûre adının başındaki “ال” kaldırılır; el-Bakara ← Bakara.